สำหรับโครงการอาคารสูงในประเทศไทย ไม่ว่าจะเป็นคอนโดมิเนียม โรงแรม อาคารสำนักงาน หรือมิกซ์ยูสในกรุงเทพฯ พัทยา ภูเก็ต และเขตเศรษฐกิจหลัก กฎกระทรวงฉบับที่ 33 กลายเป็นประเด็นที่สถาปนิก ผู้พัฒนาโครงการ ผู้รับเหมา และทีมงานระบบต้องให้ความสำคัญตั้งแต่วันแรกของการออกแบบ ไม่ใช่รอแก้ไขตอนยื่นแบบหรือตอนตรวจรับงาน
ข้อกำหนดที่เข้มขึ้นเกี่ยวกับบันไดหนีไฟ ผนังและพื้นทนไฟ ระบบอุดปิดช่องเปิดแบบ Firestop และชั้นพักอพยพ ส่งผลโดยตรงต่อผังอาคาร ขนาด Core งานโครงสร้าง งานระบบ MEP และเอกสารประกอบการตรวจของหน่วยงานท้องถิ่น เช่น กรุงเทพมหานคร เทศบาล หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รวมถึงการตรวจของผู้ตรวจสอบอาคารในระยะใช้งานจริง
1. บันไดหนีไฟ: รายละเอียด 90 ซม. และ 22 ซม. ที่ห้ามมองข้าม
บันไดหนีไฟไม่ใช่พื้นที่เหลือจากการวางผัง แต่เป็นเส้นทางชีวิตของผู้ใช้อาคารเมื่อเกิดเหตุเพลิงไหม้ ค่าระยะขั้นต่ำจึงต้องถูกควบคุมตั้งแต่แบบสถาปัตยกรรม แบบโครงสร้าง ไปจนถึงงานก่อสร้างจริง
- ความกว้างสุทธิไม่น้อยกว่า 90 ซม.: ต้องเป็นความกว้างที่ใช้งานได้จริงหลังติดตั้งผนังฉาบ วัสดุปิดผิว วงกบ ประตู ราวจับ และงานระบบแล้ว
- ลูกนอนไม่น้อยกว่า 22 ซม.: ช่วยให้การลงบันไดในภาวะตื่นตระหนก ปริมาณควันสูง หรือมีผู้สูงอายุใช้อาคาร มีความปลอดภัยมากขึ้น
- ระยะลูกตั้ง ลูกนอน และชานพักต้องสม่ำเสมอ: ลดความเสี่ยงสะดุดล้มระหว่างอพยพ
- ประตูและโถงบันไดต้องไม่ลดทอนทางหนีไฟ: การเปิดประตู งานตกแต่ง หรือการเดินท่อภายหลังไม่ควรกินระยะความกว้างสุทธิ
ในทางปฏิบัติของไซต์งานไทย ปัญหาที่พบบ่อยคือแบบสถาปัตย์ผ่านแล้ว แต่เมื่อเพิ่มราวจับ ผนังกันไฟ หรือเดินงานระบบภายหลัง ระยะ 90 ซม. ไม่เหลือจริง ดังนั้นควรตรวจสอบแบบ Shop Drawing และ Mock-up ก่อนก่อสร้างเต็มพื้นที่
2. ผนังและพื้นทนไฟ 2 ชั่วโมง: ต้องมองเป็นระบบ ไม่ใช่แค่วัสดุชิ้นเดียว
แนวทางความปลอดภัยอัคคีภัยของอาคารสูงให้ความสำคัญกับการแบ่งพื้นที่กันไฟมากขึ้น โดยเฉพาะผนัง พื้น ช่อง Shaft โถงบันได และห้องเครื่องที่ต้องทำหน้าที่ชะลอการลามไฟและควันให้เพียงพอต่อการอพยพและการเข้าปฏิบัติการของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง เกณฑ์ 2 ชั่วโมงจึงเป็นประเด็นสำคัญในการเลือกวัสดุและระบบประกอบ
- ผนังหุ้มบันไดหนีไฟ โถงลิฟต์ และโถงทางหนีไฟ
- ช่อง Shaft งานไฟฟ้า ประปา สุขาภิบาล แอร์ และสื่อสาร
- ผนังแบ่งเขตกันไฟและทางเดินที่ต้องได้รับการป้องกัน
- ห้องหม้อแปลง ห้อง Generator ห้อง Pump และห้องเครื่องระบบสำคัญ
- พื้นที่ชั้นพักอพยพและแนวแยกพื้นที่เสี่ยง
การระบุเพียงว่าเป็นวัสดุทนไฟอาจไม่เพียงพอ ควรตรวจสอบว่าเป็นชุดระบบที่ผ่านการทดสอบครบองค์ประกอบ เช่น แผ่นผนัง โครงคร่าว ความหนาแน่น ฉนวน รอยต่อ สกรู ซีลแลนท์ ประตูทนไฟ และอุปกรณ์ปิดช่องเปิด รวมถึงพิจารณามาตรฐาน มอก. ที่เกี่ยวข้องหรือรายงานผลทดสอบตามมาตรฐานสากลที่หน่วยงานไทยยอมรับ
3. Firestop ระดับ E160: จุดเล็กที่ทำให้ผนังกันไฟล้มเหลวได้
ผนังหรือพื้นที่ทนไฟ 2 ชั่วโมงจะไม่มีประสิทธิภาพ หากช่องเจาะท่อ สายไฟ Cable Tray ท่อแอร์ หรือ Sleeve ถูกปล่อยโล่ง ระบบ Firestop ระดับ E160 มีหน้าที่รักษาความสมบูรณ์ในการกันไฟเป็นเวลา 160 นาทีบริเวณช่องเปิดและรอยต่อ ซึ่งเป็นจุดเสี่ยงสูงมากในโครงการไทย เพราะงานระบบมักมีการเจาะเพิ่ม แก้แบบ หรือขยายช่องหน้างาน
- เลือก Firestop ที่ผ่านการทดสอบตรงกับประเภทงานจริง เช่น Cable Tray ท่อโลหะ ท่อพลาสติก ท่อหุ้มฉนวน และช่องเปิดรวมหลายระบบ
- ตรวจสอบชนิดผนังหรือพื้น ขนาดช่องเปิด วัสดุของท่อ และ Rating ที่ต้องการก่อนเลือกผลิตภัณฑ์
- ต้องมี Method Statement, Test Report, Certificate และรายละเอียดการติดตั้งก่อนเริ่มงาน
- ถ่ายภาพก่อนและหลังอุดปิดทุกจุด เพื่อใช้เป็นเอกสารตรวจรับและส่งมอบอาคาร
- ควบคุมงาน Coring ภายหลังอย่างเข้มงวด ทุกช่องเจาะใหม่ผ่านผนังหรือพื้นทนไฟต้องถูกอุดด้วยระบบที่ได้รับอนุมัติ
ผู้พัฒนาโครงการควรแยกงาน Firestop เป็นหมวดงานควบคุมคุณภาพเฉพาะ ไม่ใช่งานเก็บปลายทาง เพราะการแก้ไขภายหลังฝ้าและงานตกแต่งเสร็จแล้วมีต้นทุนสูงและกระทบกำหนดส่งมอบอย่างมาก
4. ชั้นพักอพยพแบบอัดความดันสำหรับอาคารสูงเกิน 100 เมตร
อาคารที่สูงเกิน 100 เมตรต้องให้ความสำคัญกับชั้นพักอพยพเป็นพิเศษ พื้นที่นี้ทำหน้าที่เป็นจุดพักชั่วคราวสำหรับผู้ใช้อาคาร รองรับการอพยพแบบเป็นลำดับ และช่วยการทำงานของเจ้าหน้าที่ดับเพลิง แต่ชั้นพักอพยพไม่ใช่เพียงชั้นโล่ง ต้องมีการออกแบบร่วมกับระบบควบคุมควัน ระบบอัดความดัน ไฟฟ้าสำรอง และการแยกส่วนกันไฟ
- ระบบอัดความดันต้องช่วยป้องกันควันเข้าสู่ชั้นพักอพยพและบันไดหนีไฟ
- ต้องคำนึงถึงการรั่วของอากาศผ่านประตู ช่อง Shaft และรอยต่อ Façade โดยเฉพาะอาคารสูงในสภาพลมแรงหรือฝนสาด
- ต้องประสานป้ายทางหนีไฟ ไฟฉุกเฉิน ระบบสื่อสาร และการเข้าถึงของเจ้าหน้าที่
- พื้นที่พักอพยพต้องถูกแยกจากพื้นที่เสี่ยงด้วยผนัง พื้น และประตูที่มีสมรรถนะทนไฟเหมาะสม
- ระบบพัดลมอัดอากาศควรเชื่อมกับไฟฟ้าสำรอง Fire Alarm และ BMS เพื่อทำงานได้จริงเมื่อเกิดเหตุ
บริบทของประเทศไทยยังมีปัจจัยด้านอากาศร้อนชื้น ฝุ่นจากงานก่อสร้าง และการกัดกร่อนของอุปกรณ์โลหะในพื้นที่ชายทะเล เช่น พัทยาและภูเก็ต การเลือกซีลแลนท์ วัสดุ Firestop อุปกรณ์ประตู และระบบยึดต้องคำนึงถึงความทนทานระยะยาว ไม่ใช่เพียงผ่านการตรวจวันส่งมอบ
5. แนวทางเร่งด่วนสำหรับเจ้าของโครงการและทีมออกแบบ
- ตรวจแบบทันที: ตรวจความกว้างบันได 90 ซม. ลูกนอน 22 ซม. แนวผนังกันไฟ ช่อง Shaft และตำแหน่งชั้นพักอพยพก่อนยื่นอนุญาต
- ระบุระบบทนไฟให้ชัด: ใช้รายการวัสดุที่มีผลทดสอบและรายละเอียดประกอบครบ ไม่ใช้คำกว้างๆ ว่าวัสดุทนไฟ
- ทำทะเบียนช่องเปิด MEP: ระบุทุกจุดที่ท่อและสายผ่านผนังหรือพื้นทนไฟ พร้อมผู้รับผิดชอบการอุดปิด E160
- เตรียมเอกสารให้พร้อม: รวมผลทดสอบ ใบรับรอง มอก. หรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง แบบติดตั้ง ภาพถ่าย และ As-built Drawing สำหรับตรวจรับ
- เลือกซัพพลายเออร์ที่ให้ข้อมูลเทคนิคได้: วัสดุต้องมีแหล่งที่มาชัดเจน มีเอกสารรองรับ และมีความพร้อมส่งมอบตามแผนงานก่อสร้าง
กฎกระทรวงฉบับที่ 33 ทำให้มาตรฐานความปลอดภัยอัคคีภัยของอาคารสูงในประเทศไทยเข้มงวดขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ การปฏิบัติตามข้อกำหนดไม่ใช่เพียงเพื่อผ่านการตรวจ แต่คือการลดความเสี่ยงต่อชีวิต ทรัพย์สิน ความรับผิดทางกฎหมาย และมูลค่าระยะยาวของโครงการ
Sputnik Trading พร้อมสนับสนุนผู้พัฒนาโครงการ ผู้รับเหมา และผู้ออกแบบด้วยวัสดุก่อสร้างระดับมืออาชีพสำหรับระบบผนังทนไฟ ช่องเปิดงานระบบ และงานอาคารสูงที่ต้องการเอกสารประกอบการอนุมัติอย่างครบถ้วน การเลือกวัสดุตั้งแต่ต้นโครงการช่วยลดงานแก้ ลดความล่าช้า และเพิ่มความมั่นใจในการตรวจรับตามมาตรฐานไทย